Al eeuwenlang zijn we op zoek naar geluk. De afgelopen decennia hebben we geluk zo individualistisch opgevat, dat we haast gebukt gingen onder het gewicht van gelukkig moeten zijn. Dit jaar lijkt het jaar van de bescheidenheid: zien dat geluk niet iets individueels is, maar tot stand komt in de relaties die we met anderen hebben. Geluk staat voor een gelukt leven, en dat kunnen we niet alleen. Dat lukt pas als de relaties die we met anderen aangaan open zijn, kwetsbaar, als we geïnteresseerd zijn in anderen, en als we via de anderen ook beter begrijpen wie we zelf zijn. De dynamieken van relaties begrijpen en transformeren tot geluk - eerst de relatie tot jezelf en daarna die tot anderen - dat is wat we bij Your Lab faciliteren.

Tekst: André Platteel

 

We zijn pas een kleine week in het nieuwe jaar op weg, de zon heeft zich nog nauwelijks laten zien, maar toch is het humeur van de mensen die ik tegenkom opperbest: er hangt een gevoel van ‘een gelukkig nieuw jaar’ in de lucht. Er is geen direct aanwijsbare reden voor. Misschien heeft het te maken met het getal, 2020, alsof je de kaartjes bij memory goed hebt omgekeerd, of een Chinees koekje hebt gekraakt met de juiste boodschap, waardoor we dit jaar het geluk aan ons zijde lijken te hebben. Juist nu geluk ook onder vuur ligt. Een paar weken geleden nog, toen de koning zijn kerstspeech hield, met rossige baard en bijpassende das, waarin hij ons op het hart drukte niet obsessief naar geluk te streven. We zouden teveel van onszelf en anderen eisen waardoor we vervreemd raken van alles. Een geluid als een echo van wat ster-psychiater Dirk de Wachter – die in onze Raad van Advies zit – al jaren verkondigd. Volgens hem zijn we zo verknocht aan geluk, dat we het beeld van onszelf desnoods manipuleren om geluk te veinzen. Met het paradoxale gevoel van ongelukkigheid tot gevolg.

 

Al eeuwenlang lijkt ‘geluk’ het fundament te zijn van een goed leven. De oude Grieken zagen geluk heel anders dan hoe we dat tegenwoordig definiëren: geluk was voor hen niet een staat van tevredenheid, maar stond voor een gelukt leven.

 

Misschien zijn die boodschappen inmiddels goed begrepen. Hebben we dondersgoed in de smiezen dat we onszelf om de tuin leiden, en is het positieve begin van dit jaar ingegeven door de zoektocht naar een andere, meer authentieke vorm van geluk. Al eeuwenlang lijkt ‘geluk’ het fundament te zijn van een goed leven. De oude Grieken zagen geluk heel anders dan hoe we dat tegenwoordig definiëren: geluk was voor hen niet een staat van tevredenheid, maar stond voor een gelukt leven. En om een gelukt leven te kunnen leiden was er werk aan de winkel: jezelf leren kennen en belemmerende denk- en gevoelspatronen transformeren.

 

Voor Plato lag geluk in het ontdekken van de waarheid, dat voorbij de waan van alledag zou liggen. Voor Aristoteles was geluk je dienstbaar opstellen in de samenleving. En Epicurus zag geluk als iets persoonlijks; pas als er geen angst en geen pijn is kunnen we gelukkig zijn, en daarvoor zouden we moeten afrekenen met onze persoonlijke demonen. Nietzsche, de filosoof die voor de huidige samenleving misschien wel het meest belangrijk is geweest, heeft voortgeborduurd op de ideeën van Epicurus. Maar voor Nietzsche ging die Griekse ‘zelfontwikkelings’-definitie niet ver genoeg. Door geluk te koppelen aan pijn en angst, wordt geluk een gemoedstoestand. Als we ons door emoties laten leiden, missen we de grote thema’s in ons leven. Geluk definieerde Nietzsche ruimer, als een staat van zijn, waarin je elke tegenslag in je leven creatief kunt overwinnen. De filosoof die zelf een diep ongelukkig leven leidde, maakt van geluk een activistische aansporing: Wees Meester en Vormgever van Jezelf.

 

Inmiddels zijn we honderd jaar na Nietzsche, en heeft het credo ‘Wees Meester en Vormgever van Jezelf’ onbedoeld een enorme wissel getrokken. Het individualisme is zo ver doorgevoerd dat geluk is ontaard in eenzaamheid en ongeluk.

 

Het tijdperk van individualisme maakt plaats voor een tijdperk van bescheidenheid: niet alles draait om ons, we zijn verbonden in ingewikkelde relaties met anderen en de wereld.

 

In Your Lab proberen we daar een tegenwicht aan te bieden. Niet met een filosofie, maar met een praktijk: een reeks van speciaal ontwikkelde trainingen waarin je zelf ontdekt wat geluk voor jou betekent. Je gaat zien dat wie je bent niet losstaat van anderen. Het tijdperk van individualisme maakt plaats voor een tijdperk van bescheidenheid: niet alles draait om ‘ik’, we zijn verbonden via ingewikkelde relaties met anderen en de wereld. Als we de dynamieken van die relaties helder krijgen, creëren we openheid en interesse. Door anderen krijgen we beter zicht op wie we zijn, kunnen we ons ontwikkelen en met elkaar groeien. Geluk is niet iets wat je alleen op wilskracht voor elkaar kunt krijgen, maar een collectieve, sociale krachtinspanning. Dat is geen filosofie maar een realiteit, en een noodzakelijke praktijk – willen we antwoorden vinden op de complexe vraagstukken van deze tijd.

 

In Your Lab gaat het net als bij de oude Grieken om het transformeren van beklemmende denk- en gevoelspatronen. Als er geen angst meer is, kunnen we onszelf openen naar anderen en de wereld. Kunnen we ons vanuit nieuwsgierigheid en verwondering tot anderen richten. Het gevoel van geluk dat daaruit voortkomt is een natuurlijk bij-effect. Dat je je door zo in de wereld te staan een rijker mens voelt is zeer waarschijnlijk. Maar nog waarschijnlijker is het dat het gebeurt op een manier die je nooit had kunnen voorzien maar die je goed past. Dat leidt andermaal tot geluk.

 

Schrijf je in voor een van onze edities, retraites of voor het leiderschapsprogramma.

 

 

 

 

Deel dit artikel: