Schermafbeelding 2015-06-02 om 10.40.18

A life without inquiry, is a life not lived

Trainingen en seminairs voor leidinggevenden zie je overal. Effectiever leiderschap – nieuwe competenties om nog efficiënter te zijn, economischer. Maar als je niet weet wie je in essentie bent, en waarom je doet wat je doet, werken al die nieuwe methoden en vaardigheden tegen je, leiden ze tot strategische spelletjes, waardoor ze groei in de weg staan. Van bedrijven wordt nu veel meer gevraagd dan goede producten of diensten alleen. Ethisch handelen, zonder een rigide moreel kader te hanteren, is essentieel om werknemers te motiveren en consumenten te enthousiasmeren. Om groei voor iedereen te kunnen bewerkstelligen. Die weg kan alleen worden geopend door leiders die aan zelfinzicht doen. Tien reden waarom dat essentieel is:

 

Door: André Platteel

Schermafbeelding 2015-06-02 om 10.40.18

 

1. Inzicht

Als je als leider niet weet wat je onbewuste patronen zijn, draag je die voortdurend over op je team en dus op de organisatie. Onbewuste patronen worden gevormd door onderdrukte gevoelens die erop gericht zijn je veilig te voelen, en daardoor voortdurend tot competitie en subtiele agressie leiden. Iemand die zichzelf veilig wil voelen, is in zijn gedrag voortdurend onveilig voor zichzelf en anderen, en kan dus nooit leiding geven.

Wie leiding wil geven, moet eerst zichzelf kunnen leiden.

 

2. Aanwezigheid

Als onbewuste patronen aan het licht komen, stoppen de strategische spelletjes. Je laat je niet meer leiden door onbewuste verlangens, waardoor de werkelijkheid niet langer vertekend is. Er ontstaat aanwezigheid: je kunt werkelijk zien wat er nu speelt en daar adequaat op inspelen. Je wordt daadkrachtig. Je handelt vanuit het moment, wat nu nodig is, intuïtief dus, essentieel om in te kunnen spelen op de razendsnelle veranderingen.

Wie leiding wil geven, moet nuchter worden.

 

3. Afstemming

Wie zichzelf niet kent, is alleen maar met zichzelf bezig en staat niet open voor anderen. Als je eenmaal weet wie je bent, laat je je niet langer leiden door een spel van verdediging of aanval. Je wordt als leider toegankelijk. Je kunt je inleven en er ook daadwerkelijk voor anderen zijn. Je bent niet langer bezig om je leiderschap te bekrachtigen door je groter te voelen dan anderen en dus te leiden door bijvoorbeeld anderen te kleineren. Je faciliteert de groei en ontwikkeling van iedereen binnen je team. Werknemers verlangen dat, vinden persoonlijke ontwikkeling op de werkplek vaak belangrijker dan een set aan secundaire (materiële) beloningsstructuren. Doordat mensen zich gezien en gehoord voelen, ontstaat er een hechte connectie tussen teamleden. Nieuwe ideeën worden daardoor sneller gedragen en geïmplementeerd.

Wie leiding wil even, moet afgestemd zijn.

 

4. Relativiteit

Als je door zelfinzicht weet wie je bent, weet je ook wat jou uniek maakt en waar je kwaliteiten liggen. Je kent je kwetsbaarheid, je erkent dat je zelf niet alles weet, en geeft anderen in je team de ruimte een leiderschapsrol te vervullen als de situatie daarom vraagt. Er ontstaat situationeel leiderschap, waardoor de juiste kwaliteiten van een ieder op de juiste momenten wordt ingezet. Dat is effectief en efficiënt. Je faciliteert als het ware een ruimte waarin leiderschap voor iedereen mogelijk wordt. Dat is ook nog eens prikkelend, maakt de werkomgeving avontuurlijk en levend.

Wie leiding wil geven, ruilt hoogmoed voor nederigheid in.

 

5. Besluitvaardigheid

Als je niet weet wie je bent, ben je voortdurend onrustig. Leiderschap wordt vaak verward met druk doen. Maar leiders die druk doen, zaaien voortdurend verwarring, omdat ze zelf nog verward zijn. Vanuit onbewustheid word je heen en weer geslingerd door je emoties en raak je innerlijk verscheurd. Dan is het onmogelijk om heldere besluiten te nemen. Je raakt uitgeput en uiteindelijk burn-out. Onrust leidt ook tot demotivatie en muiterij in je team: mensen weten niet wat ze moeten doen en hoe ze op je kunnen bouwen. Heldere besluiten komen vanuit innerlijke rust: je weet precies wat nu nodig is en hoe je anderen kunt uitnodigen dat doel zonder stress gezamenlijk te bereiken.

Wie leiding wil geven, doet dat vanuit innerlijke rust.

 

6. Rechtvaardigheid

Als je tot zelfinzicht bent gekomen, je eigen patronen onderzocht hebt, herken je patronen gemakkelijk bij anderen. Je doorziet dat fouten niet bewust gemaakt worden, maar voortkomen uit onbewustheid. Je spreekt anderen aan op die patronen, waardoor het maken van fouten niet langer tot persoonlijke conflicten leiden, een van de grootste oorzaken van ziekteverzuim. Je kunt hard zijn, maar kwetst niet. Je leidt vanuit respect, waardigheid en dus menselijkheid. Die rechtvaardigheid voorkomt vriendjespolitiek, en dus jaloezie en strijd.

Wie wil leiden, moet zuiver oordelen.

 

7. Spontaniteit

Als je niet weet wat je drijft, loop je voortdurend in dichte mist. Je wandelt traag. Deze tijd vraagt juist om razendsnelle beslissingen. Leiders die met zichzelf in contact staan, en daardoor ook met anderen en hun omgeving, handelen resoluut. Maar wel vanuit spontaniteit. Je beseft dat het inzetten van wilskracht voortkomt uit onbewustheid: niet helder zien wat er nu is, vanuit een gedachte proberen iets door te drukken en daardoor niet afgestemd op de krachten die nu (voor je) werken. Spontaniteit beweegt mee, maakt gebruik van wat er nu is, waardoor noodzakelijke veranderingen natuurlijk en haast moeiteloos verlopen. Dat wordt ook wel synchroniciteit genoemd.

Wie wil leiden, handelt vanuit spontaniteit.

 

8. Zelfbeheersing

Als je jezelf kent, laat je je nooit door een opwelling meeslepen. Je bent beminnelijk en waardig. Wat je zegt dat meen je, zonder kwade bedoelingen of om je macht te laten gelden. Je bent niet zomaar van je stuk te brengen omdat je gedreven wordt door een intern kompas, waardoor je nooit overhaast of treuzelt. Je handelt precies in de tijd. Je veinst geen vriendschap om hogerop te komen, je maakt anderen niet verdacht om gewin te behalen. Je bewandelt het ‘juiste’ pad omdat je niet anders kan.

Wie wil leiden, leidt beheerst.

 

9. Liefde

Als je jezelf kent, de patronen hebt opgelost die voortkomen uit zelf-afwijzing, ontstaat er liefde, voor alles. Je bent niet langer bezig vanuit een kader te oordelen, maar ziet in alles wat zich nu voordoet liefde, en daardoor potentie en kracht. Leiderschap wordt vaak gedreven vanuit strak omschreven visies en missies, filters die op de werkelijkheid worden gelegd, de illusie van richting geven, maar indien gebruikt als rigide kompassen juist mogelijkheden ontnemen. Als je open staat, zie je waarom de dingen zijn zoals ze zijn, ga je er respectvol mee om, en benut je kansen. Daardoor ontstaat serendipiteit: je staat open voor het onverwachte, dat vaak leidt tot vernieuwende vormen van creatie en innovatie. Angst verlamt, liefde brengt in beweging.

Wie wil leiden, heeft lief.

 

10. Natuur

Iemand die inzicht in zichzelf heeft, weet wat van hem is, en hoe dat zich tot het grotere geheel verhoudt. Hij ziet dat zijn acties niet los staan van anderen en de wereld. Daardoor ontstaat er een natuurlijk integriteit. Dat zou je ook innerlijke duurzaamheid kunnen noemen. Van daaruit ontstaat er een gedrag dat vanzelf op het goede gericht is: tot groei voor iedereen leidt.

Wie goed leiderschap wil tonen, moet zelf eerst goed zijn.

 

Deze uitgangspunten voor leiderschap vanuit zelfinzicht, lijken vanzelfsprekend. Toch heb ik me de afgelopen jaren verbaasd in het begeleiden van leiders en management teams, over de onbewustheid, over de onderdrukte angst en onzekerheid, die leiden tot strategische spelletjes, tot overmatige controle, tot  macht via dwang, vernederen en/ of kleineren, tot overmoed, hebberigheid en rigiditeit. Met voortdurende destructieve gevolgen voor mens en dus organisatie. In het begeleiden van leiders en teams, heb ik mezelf ook regelmatig kunnen betrappen op diezelfde patronen. Zolang er openheid is om te zien wat er speelt, kan die onbewustheid aan de oppervlakte komen, en oplossen. Het proces om te komen tot zelfinzicht stopt nooit: je kunt een klimaat ontwikkelen waarin dat voortdurend en geheel natuurlijk plaatsvindt, zodat er ware menselijkheid in het ondernemen wordt geïntegreerd.

Niets mooier is er, om dat proces te kunnen faciliteren.

 

Deel dit artikel: