IMG_2346

The alternative has become reality.

Door: André Platteel 

Alternatief. Voorheen iets wat naar de marge geschoven werd. Iets dat er met mate mocht zijn, juist ter bevestiging dat het bestaande krachtig en machtig was. Maar nu de bestaande kracht en macht wankelt, is het alternatief niet langer het alternatieve, maar de reële vervanger. De marge rukt op naar het centrum.

alternatief

De bestaande macht denkt vooral: in kaders, in opposities, in afscherming, in competitie en strategische spelletjes. In de marge mocht het alternatieve spelen met andere waarden waar spottend om gelachen werd: intuïtief leiderschap, hartstochtelijke visies en missies, relaties aanknopen vanuit empathie en gezamenlijke groei, het delen van kennis en macht.

In het klassieke Griekse theater kom je twee goden tegen, die nog steeds in deze tijd ronddwalen, en die je zou kunnen vergelijken met de bestaande macht en de marge. Apollon. Hij staat voor de Rede. Is nadenkend, wil overzicht en heersen. Dionysus. Hij staat voor de Roes. Is hartstochtelijk, leeft intuïtief en wil in het moment ervaren.

Apollon is een verheven god, staat ver van de mensen af. Daardoor mist Hij regelmatig de aansluiting. Niet alleen door de verhevenheid; vooral door het voortdurende nadenken. Nadenken is altijd achteraf, na het moment zelf. Ontwikkelingen gaan nu zo snel, dat er geen tijd is voor na, voor achteraf. Dionysus is aards, gaat op in het moment, durft intuïtief te handelen. Dat is direct.

We zijn bang voor Dionysus, drukken hem het liefst weg. Niet voor niets wordt hij afgebeeld als half mens, half beest – een duivel haast. Hij ontregelt alles waar we denken vat op te hebben. Privé en zakelijk. Eindelijk het idee alles op orde te hebben?, klopt die hartstochtelijke god op de deur om alles om te gooien. Meestal laten we die deur gesloten. In bedrijven boort het Dionysische dwars door jarenplannen en vet betaalde rapporten van gerenommeerde adviesbureaus heen. Ontmantelt strategische zetten, en is wars van opdeling en afscherming. Het is Hier, volledig. En kan daardoor haarscherp zien wat er nu gecreëerd moet worden. Het heeft de moed los te laten, zodat in ieder moment weer opnieuw ruimte is om te zien wat dan weer belangrijk is. Zonder controledrang, zonder angst. Vrij dus. Zoals het leven zelf. En daardoor ongekend krachtig.

De marge laat zich niet langer tot een betekenisloze kantlijn reduceren. Het eerdere hoongelach van Apollon, dat van ‘bovenaf’ kwam en lange tijd regeerde, raakt langzaam overstemd door het bevlogen gegrom van Dionysus.

Je zou de goddelijke krachten als een tegenstelling kunnen zien. Zoals goed en slecht, en licht en donker. En zoals dat bij tegenstellingen gaat, bestaan ze bij de gratie van elkaar. Maar het Dionysische gaat ervan uit dat alles één geheel is. En daarin is niets uitgesloten. Daar zit dus ook het denken in. Alleen is dat denken niet achteraf, maar onmiddellijk, in het moment: vanuit een diep intuïtief weten. Heersen wordt bij Dionysus beheersing. De beheersing van de eigen wilskracht: niet langer proberen tegen de realiteit te vechten, maar erin mee te bewegen.

Het Apollinische is onderdeel van het Dionysische, is dat deel dat overzicht en controle wil. Eigenschappen die we ook in onszelf herkennen. En als we die krachtig onderzoeken, weten we dat daar angst aan ten grondslag ligt. Die angst is een ernstige ziekte, zo weet ik uit ervaring, die zich in alle onderdelen van onze cultuur als kanker heeft genesteld, en zich uit in lusteloosheid, uitputting, agressie, en uiteindelijk tot verval en daarmee vernietiging leidt. Niet onlogisch dat we nu staan waar we zijn aangekomen: op het punt van totale destructie, economisch, ecologisch en sociaal.

Het oprukken van het alternatieve als het reële, zoals dat nu op alle terreinen in onze cultuur gebeurt, kan gezien worden als een krachtige, ja haast Goddelijke ingreep, en overwinning: niet langer de angst wil regeren, maar het leven.

Deel dit artikel: