LAB ZINE #2: SUCCES, ARTIKEL: ONEINDIG VERLANGEN NAAR SUCCES

Het lijkt er soms op dat we opzettelijk ons eigen succes in de weg staan. Want wat moeten we nog als verlangen werkelijkheid wordt?

untitled3 011

Het leven vieren!

Ons verlangen wil helemaal niet ingelost worden, maar blijven verlangen. Dat maakt het lastig successen te kunnen vieren. De lat ligt alweer elders in de toekomst, en hoger. Hoe kun je je verlangens wel tot een succes maken? En wat blijft er over als je verlangens ingelost zijn?

 

Door: André Platteel

 

De Engelse schrijver J.G. Ballard had een fijne neus voor de toekomst. Hij schreef veel over de schaduwzijde van succes en rijkdom: het gevaar van eenzaamheid en ontzieling, de afstomping die volgt op steeds maar meer en beter willen, en het verlangen naar gewelddadige uitspattingen om aan die afstomping te ontsnappen. Van al zijn verhalen ben ik het meest getroffen door een kort verhaal, over een man die iets aan zijn ogen heeft en geopereerd moet worden. Na de operatie moet hij van de arts eerst een paar dagen uitrusten tot het verband er weer af mag. Hij keert terug naar zijn ouderlijk huis, gelegen aan het strand, en dommelt elke middag zittend in het zonnetje in slaap. Elke dag droom hij hetzelfde: hij ziet zichzelf in de kelder van zijn ouderlijk huis terwijl een vrouw de trap afdaalt. Het is donker, hij kan haar gezicht niet goed zien. Ze begint zich langzaam uit te kleden. Elke keer als ze bijna naakt is, en hij haar denkt te herkennen, schiet hij wakker.

 

Als het verband eraf mag en hij weer kan zien, keert hij terug naar het strandhuis in de hoop dat zijn droom afgerond wordt. Maar in plaats daarvan keert de droom helemaal niet terug. Wanhopig staart hij net zo lang in de brandende zon tot hij stekeblind is. De droom keert terug, maar nooit zal hij de vrouw helemaal naakt zien, en nooit zal hij te weten komen wie ze is.

 

Ballard lijkt ons iets te willen vertellen over de aard van ons verlangen: het verlangen wil helemaal niet ingelost worden – het verlangen verlangt ernaar te blijven verlangen. Dat staat haaks op de oorspronkelijke betekenis van succes dat afronden betekent. Het verlangen wil juist onafgerond blijven. Hoe kunnen we dan ooit succesvol zijn in het heden?

 

Het verlangen verlangt ernaar te blijven verlangen. Hoe kunnen we dan ooit succesvol zijn in het heden?

 

Succes ontglipt ons voortdurend

Misschien is dat wel het listige van succes: dat succes iets is dat we voortdurend in de toekomst plaatsen, ook al hebben we bereikt wat we eerder in onze gedachten hadden. We kunnen zo niet vieren wat we bereikt hebben. We hebben voortdurend het gevoel tekort te komen. Om dat gevoel op te vullen, slaan we opnieuw de hengel van ons verlangen uit, het aas gekoppeld aan een hoger doel. En dan beginnen we daar achteraan te hollen. Succes ontglipt ons voortdurend, en ontfutselt ons de mogelijkheid om in het moment te zijn. Als je niet met je aandacht in het hier en nu bent, kun je ook geen contact maken met je lijf. Dat maakt het onmogelijk om te doorvoelen of wat we ooit verlangden nog steeds belangrijk voor ons is.

 

Omdat we ons verlangen nooit echt afgerond beet kunnen pakken, voelt het vreemd als we wel een keer op een afgerond verlangen stuiten. Ik heb een herinnering dat ik als jochie van een jaar of veertien tijdens schoolpauze naar huis fietste. Ik trof mijn moeder huilend in de keuken. Toen ik haar vroeg wat er was zei ze dat ze niet kon geloven dat het beter met ons gezin ging. Mijn vader verdiende eindelijk een beetje geld. ‘Ik kan er niet bij dat waar ik zo naar verlangd heb, nu ook werkelijk zo is,’ de tranen over haar wangen, niet van blijdschap, maar van ongeloof. Haar verlangen mocht dan zijn uitgekomen, maar genieten was nog steeds niet mogelijk. Misschien omdat ze doorvoelde dat het verlangen naar meer inkomen, een dieper liggend verlangen niet bevredigde: het verlangen naar veiligheid en harmonie.

 

 

Dieper liggende verlangens

De huidige ‘instant economy’ suggereert dat al je verlangens direct bevredigd kunnen worden. Maar dat zijn verlangens buiten onszelf, vertaald in dingen, in roem of geld. De verlangens die in ons liggen te broeden – veiligheid, liefde, betekenisvol willen zijn – worden daarmee niet ingelost. En dus leidt de inlossing van verlangens buiten onszelf altijd tot teleurstelling. Om dat maar niet te voelen, grijpen we opnieuw naar verlangens die instant ingewilligd kunnen worden. Met weer dezelfde dynamiek tot gevolg. Die spiraal leidt uiteindelijk tot eenzaamheid, onrust en innerlijke armoede.

 

Afstand doen van verlangens

Een succesvol leven was volgens de oude Grieken een leven met zo min mogelijk verlangens. Zodat de slang in ons niet langer sist en verleid. Dan zou je rustig worden. Dan zou je je voeten eindelijk kunnen laten rusten op de smalle richel van het heden. Het terugschroeven van onze verlangens is door verschillende geloofsrichtingen vertaald in het aannemen van een ascetische houding: een heel eenvoudig leven leiden. Ook veel spirituele leraren vertellen over het kwaad van verlangens, die ons zouden afleiden van waar het allemaal om draait: in het nu kunnen zijn, vrijheid ervaren.

 

Ik geloof niet in het afwijzen van verlangens, en voor een strikt ascetisch leven ben ik niet gemaakt. Ik hou van aardse dingen: van mooi gemaakte kleding, van prachtig meubels, van kunst. Van dingen waar aandacht aan besteed is. En daar kan ik ook naar verlangen: naar een nieuw pak van Dries van Noten, naar een etentje in het verschiet bij een toprestaurant, naar een reisje naar een fantastisch hotel. Ik vind het heerlijk me daarop te verheugen.

 

Ik denk dat ons verlangen een scout kan zijn naar de meest krachtige vorm van spiritualiteit: het vieren van het aardse leven. Maar dan moeten we het verlangen wel eerst bij de kop vangen. Zodat het verlangen ons niet uit ons lichaam katapulteert.

 

Het leven vieren

Ik denk dat die materiële verlangens juist ook een scout kunnen zijn naar de meest krachtige vorm van spiritualiteit: het vieren van het aardse leven. Maar dan moeten we het verlangen wel eerst bij de kop pakken. Zodat we niet direct erachteraan holen, en buiten onszelf raken. Als we hem eeenmaal bij de kop hebben, moeten we de sensaties die het verlangen in ons lijf teweeg brengt aandachtig blijven volgen. Eenmaal bij de staart aangekomen, raken we die innerlijke verlangens en kunnen we onze zoektocht naar veiligheid, liefde en betekenisgeving in onszelf thuisbrengen. Dat geeft rust en ruimte. Onze blik is niet langer voortdurend naar buiten en op de toekomst gericht. We zijn helemaal in ons lijf – in het hier en nu. We hebben onszelf geheeld. Het verlangen is afgerond – succesvol.

 

Dat betekent niet dat er daarna geen verlangens meer zijn. Ze hebben nu alleen een andere kwaliteit. Ze zijn niet langer gericht op het willen vervullen van een tekort. Ze komen voort uit inspiratie. De krachtige energie die met die inspiratie meekomt, brengt ons helemaal tot leven – en in het moment.

 

Dan ga je ook nog iets anders ervaren: waar het verlangen eerst oneindig doorging omdat het resultaat van het najagen ervan toch nooit echt vervulling gaf, kom je nu in contact met de bron van het leven. Tijd verdampt. Het leven krijgt nu zelf een gevoel van oneindigheid – een die juist totaal vervullend is. Het verlangen dat uit die oneindige levensbron omhoog borrelt wil maar één ding: Het leven vol vieren!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Deel dit artikel: